PKN Hervormde Gemeente te Diever
Deze web-site wil u in kort bestek een overzicht geven van wat er in onze
Hervormde gemeente te doen is en wie daarbij betrokken zijn. Als u meer wilt
weten, kunt u natuurlijk altijd contact opnemen met de genoemden.
Ook kunt u een abonnement nemen op het kerkblad ‘Samenspraak’,
waarin u nadere informatie vindt over kerkdiensten, activiteiten, het wel en wee
in en van de gemeente, speciale projecten enzovoort.
ds. F. Damman-Verboom, voorzitter kerkenraad
Kerk op zondag
Elke zondag om 10.00 uur komt de gemeente in de Pancratiuskerk samen voor de
eredienst. Naast de ‘gewone’ diensten zijn er diensten met een bijzonder
karakter, zoals een morgengebed met de PancratiusCantorij.
Vanuit dit midden van de gemeente wordt wekelijks als blijk van meeleven en
bemoediging een bloemengroet gebracht bij gemeenteleden.
zie ook: Kerkdiensten
Kindernevendienst en kinderopvang
Voor de allerkleinste kinderen is er elke zondag oppas bij een gemeentelid
thuis.
In de zomerperiode (4 juli tot en met 29 augustus) is er elke zondag kindernevendienst en kinderopvang.
Buiten deze periode is er kindernevendienst en kinderopvang op de eerste zondag van de maand: 5 september, 3 oktober en 24 oktober (herfstvakantie), 7 november en 5 december.
Alle kinderen zijn van harte welkom.
Inlichtingen: ouderlingen@hervormddiever.nl
Geen frames mogelijk? Kijk op onze pagina: PKN Hervormde Gemeente Diever
of kijk op één van de volgende pagina's:
Colofon
Deze web-site wil u in kort bestek een overzicht geven van wat er in onze
Hervormde gemeente te doen is en wie daarbij betrokken zijn. Als u meer wilt
weten, kunt u natuurlijk altijd contact opnemen met de genoemden.
Ook kunt u een abonnement nemen op het kerkblad ‘Samenspraak’, waarin u
nadere informatie vindt over kerkdiensten, activiteiten, het wel en wee in en
van de gemeente, speciale projecten enzovoort.
ds. F. Damman-Verboom, voorzitter kerkenraad
zie ook: Kerkenraad
KERKBLAD ‘Samenspraak’
Elf keer per jaar verschijnt het kerkblad ‘Samenspraak’. Het is een
gezamenlijke uitgave van de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk van
Diever. Een abonnement kost € 14,00 per jaar (prijs 2009).
U kunt u aanmelden bij mw. M. Ike-Mulder
[Bankrekeningnummer Kerkblad 313717370]
Het kerkgebouw
De driebeukige kerk van Diever behoort tot de meest imposante dorpskerken van Drenthe.
Uit opgravingen tijdens de restauratie (1955-'59) is gebleken dat vroeger op deze plaats
enkele langgerekte houten zaalkerken hebben gestaan met de ingang aan de lengtezijde.
Daarna kwam er in de 12e eeuw een romaanse tufstenen kerk met een versmald rechtgesloten
koor. In de 14de eeuw werd het Romaanse koor afgebroken en vervangen. De kerk was
voor de reformatie gewijd aan Sint Pancras. Bij de Romaanse kerk stond een vrijstaande
tufstenen toren. Deze is echter gesloopt en
vervangen door een bakstenen toren die tegen
de westgevel van de kerk werd opgetrokken en nu het oudste deel vormt van het huidige
kerkgebouw. Het is een eenvoudig, bijna onversierd Romaans bouwwerk, dat aan drie zijden
door de latere gotische kerk is ingesloten. Het onderste deel bestaat uit baksteen, die
bekleed is met tufsteen. Later werd de toren in baksteen verhoogd en kreeg hij aan de
noordzijde een traptoren. Bij de restauratie is het koepelgewelf over de begane grond weer
aangebracht op de nog aanwezige aanzetten. Uit de romaanse periode stammen ook nog de
resten van een klokvorm, waaruit blijkt dat de vroegere klok ter plaatse gegoten was.
Na enige eeuwen was men blijkbaar uitgekeken op de oude Romaanse kerk en wenste men een
grotere kerk in de toen in zwang zijnde gotische stijl. Mogelijk hangt de vergroting samen
met de toename van het aantal altaren, zoals deze in de loop der Middeleeuwen bij de
meeste kerken plaatsvond. Diever bezat aan het einde der katholieke tijd maar liefst acht
altaren. Na de vervanging van het koor maakte het Romaanse schip plaats voor
het huidige schip, dat in verschillende etappes in de 15de eeuw gebouwd is. Het oudst is
waarschijnlijk de noordbeuk, die evenals het koor eenvoudige rechte beren heeft. Deze beuk
is veel lager dan de hoog opgetrokken zuidbeuk, die kennelijk het jongste deel vormt. Voor
de onderste helft van de muren is de tufsteen van de Romaanse voorganger gebruikt. In de
loop der eeuwen is de kerk niet alleen vergroot, maar ook enkele keren gerestaureerd.
Diever was de hoofdplaats van het Dieverder dingspil. In 1625 heeft de kerk door de
inkwartiering van soldaten veel te lijden gehad. In 1621 en 1759 werd de kerk door
blikseminslag getroffen en brandde grotendeels af. Hieraan herinnert het opschrift boven
de toen vernieuwde zuidingang:
"Wierd 't oude heiligdom door blixsem vour verbrand,*
Het vuur der Godvrucht bragt dit nieuwe huys tot stand,**
Maar wil God, 't heilig vuur van zijnen geest verlenen,
Hier word een kerk gebouwd, van levendige steenen.
*Ao 1759, den 27 augustus **Ao 1760"
De kerk kreeg daarna een houten zoldering en een dakconstructie schuin oplopend als een
lessenaar. Boven de zuidingang herinnert een opschrift aan deze gebeurtenis. Bij de
jongste restauratie werd de kerk herbouwd zoals het was voor de brand.
We gaan door de kleine deur naar binnen en via het portaal komen we in de kerk. De kerk
is als een der weinige in Drenthe geheel in steen overwelfd. De gewelven van koor, schip
en zuidbeuk waren in 1759 ingestort, doch zijn bij de restauratie herbouwd. Dit bracht ook
het herstel van de triomfboog met zich mee. Hierdoor heeft de kerk weer een fraaie
ruimtewerking gekregen, vooral in de hoge lange zuidbeuk, waar de blik direct getrokken
wordt naar het koor met de slanke rijzige vensters. Deze sfeervolle ruimte is thans als
huwelijkskapel ingericht. De gebrandschilderde raam zijn ter nagedachtenis aan Maria
Hillegonda Mulder, die organiste was van 1920 - 1940.
In de zijmuren bevinden zich grote korfbogige nissen. De nissen in de koormuren herinneren
aan de katholieke eredienst, met name de piscina in de zuidoosthoek en de sacramentsnis in
de noordmuur.
Aan de noordmuur hangt een deel van een tufstenen wimberg???, een driehoekig bouwdeel dat
aangebracht werd boven venster- en ingangsbogen in gotische stijl. De inrichting werd hij
de restauratie grondig gewijzigd. De preekstoel verhuisde van de zuidzijde van de
triomfboog naar de noordzijde, waarbij het doophek niet herplaatst werd. De banken zijn
toen alle door stoelen vervangen.
Centraal in het koor staat de avondmaalstafel, een kopie van een 17de eeuwse tafel. Het
avondmaalszilver wordt er tijdens de diensten neergezet Twee zilveren kandelaars uit 1880,
twee zilveren bekers, 1679 en 1797 en twee verzilverde borden. Naast de avondmaalstafel
staat een doopvont van messing op een bewerkte ijzeren standaard. De kroonluchter in het
koor is een geschenk van de provincie Drenthe na de restauratie in 1959. De kroonluchter
in de trouwkapel, is een geschenk van het Prins Bernhardfonds. Bij de opgravingen in 1956
werd onder de kerkvloer een altaarsteen gevonden. In de hoeken en in het midden zijn
kruisjes ingehakt. De preekstoel stamt van na de brand in 1759. Op de lessenaar ligt een
bijbel uit 1868. De smeedijzeren doopbekkenhouder is nog 17de eeuws. De archiefkist in de
zuidbeuk is van 1722. De voornaamste plaats in de kerk was de herenbank (ca. 1760). Hier
zaten de belangrijkste mensen, de 'eigenerfden'. Aan de westzijde tegen de
torenmuur hangt een drieluik, geschilderd door mevrouw D. Aalbers-Kollewijn, 'Wees uw
broeders hoeder'. Onder de toren was vroeger een gevangenis waarin landlopers, dronkaards
of ander gespuis soms een nacht moesten doorbrengen.
Een opmerkelijk inventarisstuk is het grote drieluik in de zuidbeuk, geschilderd door
D. Aalbers-Kollewijn. In het midden buigt God de Vader zich zegenend voorover, een
verblindend licht uitstralend. Onder hem Eva, Maria en oud-testamentische figuren Het
linkerpaneel toont Christus, wiens lichaam bestaat uit mensen: bruin, blank, geel; jong en
oud. Daaronder in afgesloten ruimten de in afzondering levende mensen zoals een ziek kind,
een bejaarde en een invalide. Weer lager de het in donker levende mensen: de misdadiger,
de dronkaard, de zwerver. Tussen God en Christus zien we in het donker om licht te
brengen: een augustijner monnik (Luther), een predikant met bijbel en een pottenbakker als
kunstenaar. Naast het hoofd van Christus het intelligente, maar liefdeloze gezicht van de
duivel. Op het rechterpaneel symboliseert een duif de Heilige Geest, die zijn stralen
zendt over de naar de hemel optrekkende rij van mensen. Over de kunstzinnige kwaliteiten
kan men verschillend denken, maar over de inhoud kan niet anders gezegd worden dan dat
hier op een moderne en aangrijpende wijze de kernthema's van het evangelie in beeld
gebracht zijn.
In de keienbestrating rond de kerk zijn verschillende christelijke symbolen gelegd,
zoals kruis, vis en Christusmonogram.
Het Mirakel:
Het verhaal gaat dat in het jaar 1217 kanunnik Thomas Olivier door de Olde Lantschap trok
om mannen te werven voor een tocht naar het Heilig Graf. De priester van Diever, Adolf
voelde hier weinig voor en ook zijn parochianen waren niet bijzonder enthousiast. Priester
Adolf geraakte in een geloofscrisis en bad om een visioen. Toen de priester enige tijd
daarna tijdens het opdragen van de mis voor het Agnus Dei de hostie ophief, zag hij op de
hostie het beeld van de Moeder Gods met het kindje Jezus op haar schoot en aan de andere
zijde het Lam Gods. Adolf was hier door in hoge mate aangedaan en met luide stem
verkondigde hij de menigte wat hij zojuist ervaren had. De toehoorders waren door dit
mirakel zo getroffen dat een aantal besloot ter ere van het Heilig Sacrament als
kruisvaarder naar het Heilige Land te trekken. De mare deed echter de ronde dat priester
Adolf niet alleen uit geloofsovertuiging handelde. Hij hield het met een vrouw en dat was
niet toegestaan. Door het visioen zag hij in dat hij verkeerd bezig was. Hij raadde de
vrouw aan om zich in het klooster van Ruinen terug te trekken.
Bronnen:
-
Dr. Regn. Steensma Lang de oude Drentse kerken (1977) ISBN 90
246 4213 2 (Bosch & Keuning - Baarn)
-
Drentse Courant 2000/2001 Serie kerken in Drenthe
De Nederlands Hervormde NH-kerk PKN, gewijd aan st Pancratius, waar de Stichting Vrienden van de Oude Kerk te
te Diever zich voor inzet behoort tot de oudste kerken van Drenthe. Al eeuwen
bepaalt de Pancratiuskerk het gezicht van het dorp Diever. Het gebouw is
eigendom van de Hervormde Gemeente Diever, de toren is eigendom van de
burgerlijke gemeente Westerveld. De onderhoudskosten van de kerk komen ten laste
van de relatief kleine Hervormde gemeenschap. Ondanks alle inspanningen waren de
kosten dusdanig hoog dat er sprake was van achterstallig onderhoud.
Vanzelfsprekend is een dergelijk cultuurhistorisch monument niet alleen voor de
Hervormden of Dieverse gemeenschap van betekenis. Vanuit toeristisch oogpunt is
de Pancratiuskerk zelfs het visitekaartje van het dorp Die- ver te noemen.
Om de bovengenoemde redenen hebben de toenmalige kerkvoogdij
en de kerkenraad, na overleg met de provinciale kerkvergadering, de Historische
Vereniging van Diever en de Stichting Drents-Overijsselse Kerken, het idee
geopperd een stichting in het leven te roepen om te voorkomen dat het gebouw in
verval raakt en om zeker te stellen dat het voor de toekomst bewaard blijft.
Op 26 februari 1996 werd tot de definitieve oprichting
besloten. De doelstelling is als volgt: “het
bijeenbrengen van financiële middelen voor het instandhouden en onderhouden van
het oude kerkgebouw van Diever”.
Op dinsdag 7 mei 1996 was het zover en werd de Stichting
Vrienden van de Oude Kerk te Diever officieel in het leven geroepen. Na het
tekenen van de statuten bij de notaris vond in de kerk een
oprichtingsbijeenkomst plaats.
Draagvlak
Het stichtingsbestuur wordt gevormd door elf mensen met
uiteenlopende achtergronden uit de Dieverse samenleving. Hiervoor is gekozen om
een zo breed mogelijk draagvlak voor de activiteiten te creëren. Naast het
onderhoud en behoud van het monument is namelijk ook ten doel gesteld het gebouw
een multifunctioneel karakter te geven en daarmee weer een centrale plaats in de
samenleving. Daarvoor is sympathie vanuit de hervormde gemeenschap alleen
uiteraard niet voldoende.
Draagvlak creëren en behouden zijn belangrijke taken, die
veel energie vragen. Dat is op vele manieren te bereiken. Van begin af aan zijn
veel mensen van buiten het bestuur gevraagd te helpen.
Activiteiten
Dankzij de hulp van vrijwilligers zijn en worden veel
activiteiten georganiseerd om zo geld in te zamelen voor het behoud van en
onderhoud aan de kerk. Om u een idee te geven worden de belangrijkste
evenementen genoemd:
- Bij de start was er een donateuractie. Huis-aan-huis is een
brochure verspreid over het hoe en waarom van de stichting en met de vraag
of men ook donateur zou willen worden, voor een jaarlijkse donatie van f
25,-. De brede vertegenwoordiging in het bestuur heeft haar uitwerking gehad
en lijkt nog steeds te werken in het voordeel van de stichting.
- Nieuwe inwoners worden door een bestuurslid benaderd.
- De kerk wordt ook verhuurd voor huwelijke of begrafenissen
van buiten Diever.
- Jaarlijks exposeert de plaatselijke schilderskring in de
zomermaanden een aantal weken
- Jaarlijks wordt op 2e Pinksterdag een boekenmarkt gehouden.
- Met een stand op de zomerse avondmarkten vraagt men
aandacht voor het werk van de Stichting.
- Jaarlijks geeft het Donkozakkenkoor in de zomermaanden een
2-tal uitvoeringen.
- In de kersttijd wordt door het Drents kamerorkest een
kerstconcert verzorgd.
- In de week voor kerst is er openhuis. Allerlei activiteiten
vinden dan in de kerk door Dievernaren plaats voor de Dievenaren.
- In de zomermaanden zijn er rondleidingen al dan niet in
combinatie met orgelconcerten.
Onderhoud en restauratie
Door alle inspanningen kon in 1997 flink aan de kerk
“getimmerd” worden. Al bij de start van de acties werd gewezen op de
noodzaak om op korte termijn onderhoud te plegen aan het dak, de dakgoten en de
afvoeren. Op langere termijn zou onderhoud en restauratie moeten plaatsvinden
van de glas-in-loodramen, het stucwerk, metsel- en voegwerk, en het timmer-,
smeed- en schilderwerk, evenals stappen ter bestrijding van houtworm en het
aanbrengen van apparatuur voor bliksembeveiliging.
De lekkende dakgoten hadden in de loop der jaren enorme
vochtplekken aan de binnenzijde van de kerk veroorzaakt. Door de voegen is veel
vocht naar binnen gedrongen. Rondom zijn deze vakkundig hersteld en op een
aantal plaatsen zijn stukken tufsteen vervangen. De goten zijn hersteld. De
steunberen zijn met koper afgewerkt. De kerk heeft in 1997 een poos in de
steigers gestaan, zodat de mensen goed konden zien dat er niet stilgezeten
wordt.
- De buitendeuren en het houtwerk van de consistorie zijn
geverfd.
- De wanden in het koor zijn behandeld tegen vocht en opnieuw
geverfd.
- Er is een pantry met een toiletgroep gerealiseerd.
- In het middenschip van de kerk is vloerverwarming
aangelegd.
- Enkele jaren geleden zijn alle glas in lood ramen
gerestaureerd.
- Binnenkort wordt de geluidsinstallatie vervangen.
- De burgerlijke gemeente heeft de toren inmiddels
gerestaureerd.
Op het programma voor de toekomst staat nu de restauratie van
de dakbalken. Bij de jaarlijkse inspectie van Monumentenwacht kwam naar voren
dat een aantal dakbalken vermolmd zijn.
Ook zullen tussen nu en 10 jaar begonnen moeten worden met het
vervangen van de leien op het dak.
Een monumentale kerk vergt veel onderhoud en daardoor veel
geld. De Hervormde gemeente is te klein om dit te kunnen bekostigen. De
Stichting maakt het voor de Hervormde gemeente mogelijk de karakteristieke kerk
voor de gemeente en het dorp te behouden.
Diever, pkn, kerk, kerkdienst. zondag, Pancratius, Orgel, Diaconie, Diakonie, Pastoraat, Jeugd, Jeugdwerk, kerkdienst
Diever, pkn, kerk, Pancratius, Orgel, Diaconie, Diakonie, Pastoraat, Jeugd, Jeugdwerk, kerkdienst
Diever, pkn, kerk, Pancratius, Orgel, Diaconie, Diakonie, Pastoraat, Jeugd, Jeugdwerk, kerkdienst