PKN Hervormde Gemeente te Diever
Deze web-site wil u in kort bestek een overzicht geven van wat er in onze
Hervormde gemeente te doen is en wie daarbij betrokken zijn. Als u meer wilt
weten, kunt u natuurlijk altijd contact opnemen met de genoemden.
Ook kunt u een abonnement nemen op het kerkblad ‘Samenspraak’,
waarin u nadere informatie vindt over kerkdiensten, activiteiten, het wel en wee
in en van de gemeente, speciale projecten enzovoort.
ds. F. Damman-Verboom, voorzitter kerkenraad
Kerk op zondag
Elke zondag om 10.00 uur komt de gemeente in de Pancratiuskerk samen voor de
eredienst. Naast de ‘gewone’ diensten zijn er diensten met een bijzonder
karakter, zoals een morgengebed met de PancratiusCantorij.
Vanuit dit midden van de gemeente wordt wekelijks als blijk van meeleven en
bemoediging een bloemengroet gebracht bij gemeenteleden.
zie ook: Kerkdiensten
Kindernevendienst en kinderopvang
Voor de allerkleinste kinderen is er elke zondag oppas bij een gemeentelid
thuis.
In de zomerperiode (4 juli tot en met 29 augustus) is er elke zondag
kindernevendienst en kinderopvang.
Buiten deze periode is er kindernevendienst en kinderopvang op de eerste zondag
van de maand: 5 september, 3 oktober en 24 oktober (herfstvakantie), 7 november
en 5 december.
Alle kinderen zijn van harte welkom.
Inlichtingen:
ouderlingen@hervormddiever.nl
Geen frames mogelijk? Kijk op onze pagina:
of kijk op één van de volgende pagina's:
Colofon
Deze web-site wil u in kort bestek een overzicht geven van wat er in onze
Hervormde gemeente te doen is en wie daarbij betrokken zijn. Als u meer wilt
weten, kunt u natuurlijk altijd contact opnemen met de genoemden.
Ook kunt u een abonnement nemen op het kerkblad ‘Samenspraak’,
waarin u nadere informatie vindt over kerkdiensten, activiteiten, het wel en wee
in en van de gemeente, speciale projecten enzovoort.
ds. F. Damman-Verboom, voorzitter kerkenraad
zie ook: Kerkenraad
KERKBLAD ‘Samenspraak’
Elf keer per jaar verschijnt het kerkblad ‘Samenspraak’. Het is een
gezamenlijke uitgave van de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk van
Diever. Een abonnement kost € 14,00 per jaar (prijs 2009).
U kunt u aanmelden bij mw. M. Ike-Mulder
[Bankrekeningnummer Kerkblad 313717370]
Het kerkgebouw
De driebeukige kerk van Diever behoort tot de meest imposante dorpskerken van
Drenthe. Uit opgravingen tijdens de restauratie (1955-'59) is gebleken dat
vroeger op deze plaats enkele langgerekte houten zaalkerken hebben gestaan met
de ingang aan de lengtezijde. Daarna kwam er in de 12e eeuw een romaanse
tufstenen kerk met een versmald rechtgesloten koor. In de 14de eeuw werd het
Romaanse koor afgebroken en vervangen. De kerk was voor de reformatie
gewijd aan Sint Pancras. Bij de Romaanse kerk stond een vrijstaande tufstenen
toren. Deze is echter gesloopt en
vervangen door een bakstenen toren die tegen de westgevel van de kerk werd
opgetrokken en nu het oudste deel vormt van het huidige kerkgebouw. Het is een
eenvoudig, bijna onversierd Romaans bouwwerk, dat aan drie zijden door de latere
gotische kerk is ingesloten. Het onderste deel bestaat uit baksteen, die bekleed
is met tufsteen. Later werd de toren in baksteen verhoogd en kreeg hij aan de
noordzijde een traptoren. Bij de restauratie is het koepelgewelf over de begane
grond weer aangebracht op de nog aanwezige aanzetten. Uit de romaanse periode
stammen ook nog de resten van een klokvorm, waaruit blijkt dat de vroegere klok
ter plaatse gegoten was.
Na enige eeuwen was men blijkbaar uitgekeken op de oude Romaanse kerk en
wenste men een grotere kerk in de toen in zwang zijnde gotische stijl. Mogelijk
hangt de vergroting samen met de toename van het aantal altaren, zoals deze in
de loop der Middeleeuwen bij de meeste kerken plaatsvond. Diever bezat aan het
einde der katholieke tijd maar liefst acht altaren. Na de vervanging van
het koor maakte het Romaanse schip plaats voor het huidige schip, dat in
verschillende etappes in de 15de eeuw gebouwd is. Het oudst is waarschijnlijk de
noordbeuk, die evenals het koor eenvoudige rechte beren heeft. Deze beuk is veel
lager dan de hoog opgetrokken zuidbeuk, die kennelijk het jongste deel vormt.
Voor de onderste helft van de muren is de tufsteen van de Romaanse voorganger
gebruikt. In de loop der eeuwen is de kerk niet alleen vergroot, maar ook enkele
keren gerestaureerd. Diever was de hoofdplaats van het Dieverder dingspil. In
1625 heeft de kerk door de inkwartiering van soldaten veel te lijden gehad. In
1621 en 1759 werd de kerk door blikseminslag getroffen en brandde grotendeels
af. Hieraan herinnert het opschrift boven de toen vernieuwde zuidingang:
"Wierd 't oude heiligdom door blixsem vour verbrand,*
Het vuur der Godvrucht bragt dit nieuwe huys tot stand,**
Maar wil God, 't heilig vuur van zijnen geest verlenen,
Hier word een kerk gebouwd, van levendige steenen.
*Ao 1759, den 27 augustus **Ao 1760"
De kerk kreeg daarna een houten zoldering en een dakconstructie schuin oplopend
als een lessenaar. Boven de zuidingang herinnert een opschrift aan deze
gebeurtenis. Bij de jongste restauratie werd de kerk herbouwd zoals het was voor
de brand.
We gaan door de kleine deur naar binnen en via het portaal komen we in de
kerk. De kerk is als een der weinige in Drenthe geheel in steen overwelfd. De
gewelven van koor, schip en zuidbeuk waren in 1759 ingestort, doch zijn bij de
restauratie herbouwd. Dit bracht ook het herstel van de triomfboog met zich mee.
Hierdoor heeft de kerk weer een fraaie ruimtewerking gekregen, vooral in de hoge
lange zuidbeuk, waar de blik direct getrokken wordt naar het koor met de slanke
rijzige vensters. Deze sfeervolle ruimte is thans als huwelijkskapel ingericht.
De gebrandschilderde raam zijn ter nagedachtenis aan Maria Hillegonda Mulder,
die organiste was van 1920 - 1940.
In de zijmuren bevinden zich grote korfbogige nissen. De nissen in de koormuren
herinneren aan de katholieke eredienst, met name de piscina in de zuidoosthoek
en de sacramentsnis in de noordmuur.
Aan de noordmuur hangt een deel van een tufstenen wimberg???, een driehoekig
bouwdeel dat aangebracht werd boven venster- en ingangsbogen in gotische stijl.
De inrichting werd hij de restauratie grondig gewijzigd. De preekstoel verhuisde
van de zuidzijde van de triomfboog naar de noordzijde, waarbij het doophek niet
herplaatst werd. De banken zijn toen alle door stoelen vervangen.
Centraal in het koor staat de avondmaalstafel, een kopie van een 17de eeuwse
tafel. Het avondmaalszilver wordt er tijdens de diensten neergezet Twee zilveren
kandelaars uit 1880, twee zilveren bekers, 1679 en 1797 en twee verzilverde
borden. Naast de avondmaalstafel staat een doopvont van messing op een bewerkte
ijzeren standaard. De kroonluchter in het koor is een geschenk van de provincie
Drenthe na de restauratie in 1959. De kroonluchter in de trouwkapel, is een
geschenk van het Prins Bernhardfonds. Bij de opgravingen in 1956 werd onder de
kerkvloer een altaarsteen gevonden. In de hoeken en in het midden zijn kruisjes
ingehakt. De preekstoel stamt van na de brand in 1759. Op de lessenaar ligt een
bijbel uit 1868. De smeedijzeren doopbekkenhouder is nog 17de eeuws. De
archiefkist in de zuidbeuk is van 1722. De voornaamste plaats in de kerk was de
herenbank (ca. 1760). Hier zaten de belangrijkste mensen, de 'eigenerfden'.
Aan de westzijde tegen de torenmuur hangt een drieluik, geschilderd door mevrouw
D. Aalbers-Kollewijn, 'Wees uw broeders hoeder'. Onder de toren was vroeger een
gevangenis waarin landlopers, dronkaards of ander gespuis soms een nacht moesten
doorbrengen.
Een opmerkelijk inventarisstuk is het grote drieluik
in de zuidbeuk, geschilderd door D. Aalbers-Kollewijn. In het midden buigt God
de Vader zich zegenend voorover, een verblindend licht uitstralend. Onder hem
Eva, Maria en oud-testamentische figuren Het linkerpaneel toont Christus, wiens
lichaam bestaat uit mensen: bruin, blank, geel; jong en oud. Daaronder in
afgesloten ruimten de in afzondering levende mensen zoals een ziek kind, een
bejaarde en een invalide. Weer lager de het in donker levende mensen: de
misdadiger, de dronkaard, de zwerver. Tussen God en Christus zien we in het
donker om licht te brengen: een augustijner monnik (Luther), een predikant met
bijbel en een pottenbakker als kunstenaar. Naast het hoofd van Christus het
intelligente, maar liefdeloze gezicht van de duivel. Op het rechterpaneel
symboliseert een duif de Heilige Geest, die zijn stralen zendt over de naar de
hemel optrekkende rij van mensen. Over de kunstzinnige kwaliteiten kan men
verschillend denken, maar over de inhoud kan niet anders gezegd worden dan dat
hier op een moderne en aangrijpende wijze de kernthema's van het evangelie in
beeld gebracht zijn.
In de keienbestrating rond de kerk zijn
verschillende christelijke symbolen gelegd, zoals kruis, vis en
Christusmonogram.
Het Mirakel:
Het verhaal gaat dat in het jaar 1217 kanunnik Thomas Olivier door de Olde
Lantschap trok om mannen te werven voor een tocht naar het Heilig Graf. De
priester van Diever, Adolf voelde hier weinig voor en ook zijn parochianen waren
niet bijzonder enthousiast. Priester Adolf geraakte in een geloofscrisis en bad
om een visioen. Toen de priester enige tijd daarna tijdens het opdragen van de
mis voor het Agnus Dei de hostie ophief, zag hij op de hostie het beeld van de
Moeder Gods met het kindje Jezus op haar schoot en aan de andere zijde het Lam
Gods. Adolf was hier door in hoge mate aangedaan en met luide stem verkondigde
hij de menigte wat hij zojuist ervaren had. De toehoorders waren door dit
mirakel zo getroffen dat een aantal besloot ter ere van het Heilig Sacrament als
kruisvaarder naar het Heilige Land te trekken. De mare deed echter de ronde dat
priester Adolf niet alleen uit geloofsovertuiging handelde. Hij hield het met
een vrouw en dat was niet toegestaan. Door het visioen zag hij in dat hij
verkeerd bezig was. Hij raadde de vrouw aan om zich in het klooster van Ruinen
terug te trekken.
Bronnen:
-
Dr. Regn. Steensma Lang de oude Drentse kerken (1977) ISBN 90 246 4213 2 (Bosch
& Keuning - Baarn)
-
Drentse Courant 2000/2001 Serie kerken in Drenthe
De Nederlands Hervormde NH-kerk PKN, gewijd aan st
Pancratius, waar de Stichting Vrienden van de Oude Kerk te te Diever zich voor
inzet behoort tot de oudste kerken van Drenthe. Al eeuwen bepaalt de
Pancratiuskerk het gezicht van het dorp Diever. Het gebouw is eigendom van de
Hervormde Gemeente Diever, de toren is eigendom van de burgerlijke gemeente
Westerveld. De onderhoudskosten van de kerk komen ten laste van de relatief
kleine Hervormde gemeenschap. Ondanks alle inspanningen waren de kosten dusdanig
hoog dat er sprake was van achterstallig onderhoud. Vanzelfsprekend is een
dergelijk cultuurhistorisch monument niet alleen voor de Hervormden of Dieverse
gemeenschap van betekenis. Vanuit toeristisch oogpunt is de Pancratiuskerk zelfs
het visitekaartje van het dorp Die- ver te noemen.
Om de bovengenoemde redenen hebben de toenmalige
kerkvoogdij en de kerkenraad, na overleg met de provinciale kerkvergadering, de
Historische Vereniging van Diever en de Stichting Drents-Overijsselse Kerken,
het idee geopperd een stichting in het leven te roepen om te voorkomen dat het
gebouw in verval raakt en om zeker te stellen dat het voor de toekomst bewaard
blijft.
Op 26 februari 1996 werd tot de definitieve oprichting
besloten. De doelstelling is als volgt: “het bijeenbrengen van financiële
middelen voor het instandhouden en onderhouden van het oude kerkgebouw van
Diever”.
Op dinsdag 7 mei 1996 was het zover en werd de
Stichting Vrienden van de Oude Kerk te Diever officieel in het leven geroepen.
Na het tekenen van de statuten bij de notaris vond in de kerk een
oprichtingsbijeenkomst plaats.
Draagvlak
Het stichtingsbestuur wordt gevormd door elf mensen met
uiteenlopende achtergronden uit de Dieverse samenleving. Hiervoor is gekozen om
een zo breed mogelijk draagvlak voor de activiteiten te creëren. Naast het
onderhoud en behoud van het monument is namelijk ook ten doel gesteld het gebouw
een multifunctioneel karakter te geven en daarmee weer een centrale plaats in de
samenleving. Daarvoor is sympathie vanuit de hervormde gemeenschap alleen
uiteraard niet voldoende.
Draagvlak creëren en behouden zijn belangrijke taken,
die veel energie vragen. Dat is op vele manieren te bereiken. Van begin af aan
zijn veel mensen van buiten het bestuur gevraagd te helpen.
Activiteiten
Dankzij de hulp van vrijwilligers zijn en worden veel
activiteiten georganiseerd om zo geld in te zamelen voor het behoud van en
onderhoud aan de kerk. Om u een idee te geven worden de belangrijkste
evenementen genoemd:
- Bij de start was er een donateuractie. Huis-aan-huis
is een brochure verspreid over het hoe en waarom van de stichting en met de
vraag of men ook donateur zou willen worden, voor een jaarlijkse donatie van f
25,-. De brede vertegenwoordiging in het bestuur heeft haar uitwerking gehad
en lijkt nog steeds te werken in het voordeel van de stichting.
- Nieuwe inwoners worden door een bestuurslid
benaderd.
- De kerk wordt ook verhuurd voor huwelijke of
begrafenissen van buiten Diever.
- Jaarlijks exposeert de plaatselijke schilderskring
in de zomermaanden een aantal weken
- Jaarlijks wordt op 2e Pinksterdag een boekenmarkt
gehouden.
- Met een stand op de zomerse avondmarkten vraagt men
aandacht voor het werk van de Stichting.
- Jaarlijks geeft het Donkozakkenkoor in de
zomermaanden een 2-tal uitvoeringen.
- In de kersttijd wordt door het Drents kamerorkest
een kerstconcert verzorgd.
- In de week voor kerst is er openhuis. Allerlei
activiteiten vinden dan in de kerk door Dievernaren plaats voor de Dievenaren.
- In de zomermaanden zijn er rondleidingen al dan niet
in combinatie met orgelconcerten.
Onderhoud en restauratie
Door alle inspanningen kon in 1997 flink aan de kerk
“getimmerd” worden. Al bij de start van de acties werd gewezen op de noodzaak om
op korte termijn onderhoud te plegen aan het dak, de dakgoten en de afvoeren. Op
langere termijn zou onderhoud en restauratie moeten plaatsvinden van de
glas-in-loodramen, het stucwerk, metsel- en voegwerk, en het timmer-, smeed- en
schilderwerk, evenals stappen ter bestrijding van houtworm en het aanbrengen van
apparatuur voor bliksembeveiliging.
De lekkende dakgoten hadden in de loop der jaren enorme
vochtplekken aan de binnenzijde van de kerk veroorzaakt. Door de voegen is veel
vocht naar binnen gedrongen. Rondom zijn deze vakkundig hersteld en op een
aantal plaatsen zijn stukken tufsteen vervangen. De goten zijn hersteld. De
steunberen zijn met koper afgewerkt. De kerk heeft in 1997 een poos in de
steigers gestaan, zodat de mensen goed konden zien dat er niet stilgezeten
wordt.
- De buitendeuren en het houtwerk van de consistorie
zijn geverfd.
- De wanden in het koor zijn behandeld tegen vocht en
opnieuw geverfd.
- Er is een pantry met een toiletgroep gerealiseerd.
- In het middenschip van de kerk is vloerverwarming
aangelegd.
- Enkele jaren geleden zijn alle glas in lood ramen
gerestaureerd.
- Binnenkort wordt de geluidsinstallatie vervangen.
- De burgerlijke gemeente heeft de toren inmiddels
gerestaureerd.
Op het programma voor de toekomst staat nu de
restauratie van de dakbalken. Bij de jaarlijkse inspectie van Monumentenwacht
kwam naar voren dat een aantal dakbalken vermolmd zijn.
Ook zullen tussen nu en 10 jaar begonnen moeten worden
met het vervangen van de leien op het dak.
Een monumentale kerk vergt veel onderhoud en daardoor
veel geld. De Hervormde gemeente is te klein om dit te kunnen bekostigen. De
Stichting maakt het voor de Hervormde gemeente mogelijk de karakteristieke kerk
voor de gemeente en het dorp te behouden.
Diever, pkn, kerk, kerkdienst. zondag, Pancratius, Orgel, Diaconie, Diakonie,
Pastoraat, Jeugd, Jeugdwerk, kerkdienst
Diever, pkn, kerk, Pancratius, Orgel, Diaconie, Diakonie, Pastoraat, Jeugd,
Jeugdwerk, kerkdienst
Diever, pkn, kerk, Pancratius, Orgel, Diaconie, Diakonie, Pastoraat, Jeugd,
Jeugdwerk, kerkdienst